Telefon rehberinde çekimle ilgili haber vereceğin kişiyi şimdi bulmanı istesem, kimi arayacağını biliyor musun? Derslerde oyuncularla sahne çalışırken bazen böyle gündelik hazırlıklara da döneriz. Çünkü çekim günü hastalanırsan ne olur sorusunu, kendini kötü hissettiğin anda düşünmek yorucu olabilir. Sana yazacağım birkaç satırın nedeni bu. Hazırlık dediğimiz şeyin içinde repliklerin kadar, çalışamayacak durumda olduğunda bunu kime ve nasıl bildireceğini bilmek de var.
Bu mektubu, bir sabah altıda boğazın yanarak uyandığın o gün için yazıyorum. Servis bir saat sonra kapında olacak. Telefonda dünkü çağrı listesi açık duruyor ve kafanda tek bir cümle dönüyor: Şimdi ne yapacağım? Çekim günü hastalanmak, bu işi yapan hemen herkesin en az bir kez yaşadığı bir şey. Ben yaşadım, öğrencilerimin çoğu da yaşadı. O yüzden sana panik değil, bir plan bırakmak istiyorum. Yanına bir kâğıt kalem al. Okurken birkaç küçük iş yaptıracağım ve bunları hastayken değil, şimdi, sağlıklıyken yapmanı istiyorum.
Önce dur ve kendini dürüstçe ölç
O sabah genelde iki uçtan birine savrulursun. Ya bir şey olmaz diyerek ateşle sete gidersin ya da utançtan kimseye haber vermeden yorganın altına girersin. İkisi de hem seni hem ekibi zor durumda bırakır. Set, onlarca insanın aynı saatlerde, aynı dar alanda nefes aldığı bir yer. Senin bir günlük kahramanlığın; makyöze, ses ekibine, sahne partnerine bir haftalık yatak olarak dönebilir.
Burada ilk iş duyguyu değil durumu tartmak. Korku, suçluluk, beni bir daha çağırmazlar endişesi o sabah çok yüksek sesle konuşur. Onları bir kenara koy ve yalnızca bedenine bak.
Egzersiz 1: Kâğıda üç soru yaz ve her birinin yanına kısa bir cevap bırak. Sesim çalışıyor mu, repliklerimi net söyleyebilir miyim? Saatlerce ayakta durup aynı hareketi defalarca tekrarlayabilir miyim? Bulaştırabileceğim bir şey mi taşıyorum? Bu üç soruyu şimdi bir kez yüksek sesle oku. Kulağa garip geliyor, biliyorum. Ama sabahın altısında beyin net düşünmez; önceden kurulmuş bir soru dizisi düşünmeyi senin yerine yapar.
Ateşin varsa, midene bir şey olduysa ya da sesin tamamen gittiyse cevap çoğu zaman bellidir. Sınırda kaldığın durumlarda karar tek başına vereceğin bir şey değil. O noktada telefona sarılırsın.
Çekim günü hastalanmak kimsenin suçu değil, haber vermek ise senin işin
Kime haber vereceğini bugün öğren. Bu kişi seni yapıma bağlayan ajansındaki temsilcin olabilir, cast asistanı olabilir, çağrı listesinde adı yazan yönetmen yardımcısı olabilir. Her yapımın düzeni farklıdır. Sözleşmende ya da ilk gün sana verilen bilgilerde bir iletişim kişisi yazıyorsa o numarayı telefonuna ayrı ve kolay bulunur bir isimle kaydet.
Zamanlama her şeydir. Sabah altıda gelen bir mesajla yapım ekibinin hâlâ elinde seçenek vardır: senin sahnelerini başka bir güne kaydırabilir, o gün başka sahneleri öne alabilir, mekân saatini yeniden düzenleyebilir. Saat dokuzda, ekip kurulmuş ve ışık hazırken gelen bir haber ise çok daha pahalıdır. Erken haber vermek, hasta olduğun gün yapabileceğin en profesyonel şeydir.
Egzersiz 2: Şimdi telefonunun not uygulamasına kısa bir mesaj taslağı yaz. Hastayken cümle kurmak zordur, hazır bir metni düzenlemek kolaydır. Şöyle bir şey olabilir:
Günaydın, bugünkü çekim için yazıyorum. Gece ateşim çıktı ve sesim kısık. Sabah dokuzda doktora gideceğim, çıkınca hemen bilgi vereceğim. Planı birlikte konuşmak için telefonum açık.
Dikkat ettiysen bu mesajda uzun özür yok, dram yok, belirsizlik yok. Ne olduğunu, ne yapacağını ve ne zaman tekrar haber vereceğini söylüyor. Karşı taraf bu üç bilgiyle hemen plan yapabilir. Mesajı gönderdikten sonra bir de ara. Yazılı mesaj kayıt içindir, telefon ise kimse mesajı görmeden yola çıkmasın diye.
Sen evde yatarken sette neler oluyor
Haberin ulaştığında yapım ekibi günün planını yeniden kurar. Dizi ve filmler çoğu zaman senaryo sırasıyla değil, mekân ve oyuncu takvimine göre çekildiği için genellikle başka sahneleri araya almak mümkündür. Senin sahnelerin birkaç gün sonraya kayabilir. Küçük ve tek günlük bir rolde ise yapım, takvimi tutturmak için başka bir oyuncuyla devam etmeyi seçebilir. Bu acı bir ihtimal ama kişisel değil; çoğu zaman bir takvim kararıdır.
Ödeme, rapor ve iptal konuları ise tamamen sözleşmende yazanlara bağlıdır. Kimi yapım doktor raporu ister, kimi çekilmeyen günü ayrıca ele alır. Burada sana genel bir kural söyleyemem, çünkü her anlaşma farklıdır. Söyleyebileceğim tek şey şu: bunu öğrenmenin zamanı hasta olduğun sabah değil.
Egzersiz 3: Elindeki son sözleşmeyi aç. İçinde hastalık, rapor, iptal ve erteleme kelimelerini ara, bulduklarının altını çiz. Hiçbirini bulamıyorsan ajansına ya da yapımdaki muhatabına sor: Hastalanırsam nasıl bir yol izliyoruz? Bu soruyu sormak seni zayıf göstermez, işini ciddiye aldığını gösterir.
Hafif bir şey ve gitmeye karar verdiysen
Bazen durum sınırdadır: hafif bir nezle, biraz halsizlik, sesin yerinde. Yapımla konuşup birlikte gitmeye karar verdiyseniz sette küçük bir düzen kur. Bekleme alanında maske tak, kendi bardağını ve su şişeni getir, ortak tabaklardan uzak dur. Makyaj masasına oturduğunda makyöze durumunu söyle; fırça ve süngerleri buna göre ayarlayabilir. Sahne partnerine de bir cümleyle haber ver. Yakın planlı, temaslı bir sahne varsa bunu bilmek onun hakkı.
Oyunculuk tarafında asıl iş enerji yönetimidir. Hastayken bedenin sana belli bir miktar enerji verir ve o miktar gün boyunca artmaz. Onu kamera kapalıyken harcama. Çekimler arasında az konuş, sesini sakla, oturabildiğin her anda otur. Kamera açılmadan hemen önce ise kısa bir toparlanma ritüeline ihtiyacın var.
Egzersiz 4: Dört saniye burnundan nefes al, dört saniye tut, altı saniyede ağzından ver. Bunu üç kez yap. Sonra ayaklarını yere bastır, omuzlarını bir kez kulaklarına kaldırıp bırak ve sahnenin ilk cümlesini içinden bir kez söyle. Toplam otuz saniye. Bu ritüeli şimdi, sağlıklıyken her gün bir kez çalış ki o gün bedenin onu tanısın.
Bir not daha. Halsizlik bazen performansa beklenmedik bir sadelik katar, çünkü fazlalık yapacak gücün yoktur. Bunu fark etmek öğreticidir ama romantikleştirme. Hasta oynamak bir teknik değil, bir mecburiyettir.
Dönüş günü için hazırlık
İyileşip sete döndüğün ilk sabah herkesin yanına gidip uzun özür konuşmaları yapma. Kısa bir teşekkür yeter. Ekibin senden beklediği şey özür değil, hazırlık. Ezberin tam olsun, kaydırılan sahnelerin yeni çağrı listesini dikkatle oku. Kaçırdığın sahnelerin devamlılığına bak: saçın, kostümün, makyajın önceki sahnede nasıldı? Devamlılık sorumlusundan ya da kostüm ekibinden fotoğrafları istemekten çekinme.
Egzersiz 5: Set çantanda bir hastalık köşesi ayır ve bugün doldur: yedek maske, ıslak mendil, ince bir atkı, kendi su şişen, doktorunun önerdiği ve düzenli kullandığın ilaçlar, mesaj taslağının yazılı olduğu küçük bir kâğıt. Hiç açmak zorunda kalmazsan ne güzel. Açman gerektiğinde ise o sabah düşünmek zorunda kalmayacağın bir şey olacak.
Çekim günü hastalanmak bir son değil, bir sınav. Bu meslekte kimse hiç hastalanmadığı için hatırlanmaz; hastalandığında nasıl davrandığı için hatırlanır. Erken haber ver, net konuş, iyileş ve hazırlıklı dön.
Sevgiyle, koçun
Konuyla ilgili diğer yazılar: Sette Görünen Oyuncu, Perde Arkasında Ne Yaşar? ve Yeni Projelerin Başlama Tarihleri ve Süreçleri.
Ajans başvurusu başvuru formu üzerinden yapılır.
Sıkça sorulan sorular
Hastalandığım için çekimi kaçırırsam ajansım beni listeden çıkarır mı?
Tek bir hastalık genelde böyle bir sonuç doğurmaz, özellikle erken ve net haber verdiysen. Ajansların ve yapımların asıl sorun yaşadığı şey çoğu zaman hastalık değil, habersizliktir. Durumu açıkça konuştuğunda güven genellikle korunur.
Doktor raporu almam şart mı?
Bunu sözleşmen ve yapımın kuralları belirler. Bazı yapımlar rapor ister, bazıları istemez. Emin değilsen haber verirken sor; raporu o gün almak, sonradan almaya çalışmaktan çok daha kolaydır.
Sesim kısık ama kendimi iyi hissediyorum, gitmeli miyim?
Repliğin varsa yapımla konuşmadan karar verme. Bazen sahne planı değiştirilebilir, bazen başka bir çözüm bulunur; bunu sen değil ekip bilir. Durumu dürüstçe anlat ve kararı birlikte verin.
