Bir seçmenin çocuk için nasıl geçeceği çoğu zaman odaya girmeden belirlenir. Çocuğun ilk seçmesi öncesinde evde ne konuşulduğu, nasıl konuşulduğu ve neyin hiç söylenmediği, o gün çocuğun yüzüne yansır. Velilerden en sık aldığımız sorulardan biri de bu: Çocuğuma ne demeliyim? Aşağıda süreci zaman sırasıyla ele aldık. Her aşamada neler anlatabileceğinizi ve nelerden kaçınmanın iyi olacağını bulacaksınız.
1. Ne zaman söylemeli?
Haftalar önceden haber vermek, özellikle küçük çocuklarda beklentiyi gereğinden fazla büyütür. Çocuk günleri sayar, hayal kurar, gün geldiğinde de kendini bir sınava giriyormuş gibi hisseder. Okul öncesi yaştaki çocuklara bir gün önce söylemek çoğu zaman yeterlidir. Okul çağındaki çocuklara birkaç gün önce anlatmak daha uygun olabilir, özellikle hazırlanması gereken kısa bir metin varsa.
Anlatma zamanını sakin bir ana denk getirin. Yemek masası, akşam yürüyüşü ya da yatmadan önceki sohbet iyi seçeneklerdir. Telaşla, kapıdan çıkarken söylenen bilgi çocukta da telaş bırakır.
2. Seçmeyi hangi kelimelerle anlatmalı?
Sınav kelimesinden kaçının. Ama seçmeyi yalnızca bir oyun gibi anlatmak da tam doğru değil, çünkü seçilmediği zaman çocuk neden oyunu kaybettiğini anlamaz. Ortası bulunabilir. Şöyle bir anlatım çoğu çocuk için anlaşılırdır:
Bir reklamda oynayacak çocukları tanımak isteyen insanlarla tanışacağız. Senden bazı şeyler isteyecekler. Belki adını söylemeni, belki gülmeni ya da odada yürümeni. Onlar o gün birçok çocukla tanışıyor ve sonunda bir ya da birkaç çocuk seçiliyor.
Bunun hemen ardından şunu da ekleyin: seçilmemek kötü yaptığın anlamına gelmez. Kimin seçileceği bazen boya, yaşa, saç rengine, hatta diğer oyunculara benzeyip benzememeye göre belirlenir. Bunu sonuç gelmeden önce söylemek, sonradan söylemekten çok daha inandırıcıdır.
Vaatlerden de uzak durun. Kesin seni seçerler ya da televizyona çıkacaksın gibi cümleler, iyi niyetle söylense de çocuğun omzuna yük bindirir.
3. Yolda ve bekleme salonunda
Çocuğa bekleme olabileceğini önceden söyleyin. Seçmelerde sıra beklemek olağandır ve başka çocuklar da orada olacaktır. Bunu bilen çocuk, salonda diğer çocukları rakip gibi değil, sadece aynı yerde bekleyen çocuklar gibi görür.
Yanınıza sessiz bir oyuncak, kitap ya da boyama defteri ve küçük bir atıştırmalık alın. Kıyafet rahat olsun. Ajansınız özel bir şey istemediyse çocuk her günkü hâliyle gelsin. Makyaj, saç şekillendirme ya da yeni ve alışmadığı kıyafetler genellikle beklenmez.
Bekleme salonunda repliği tekrar ettirmekten kaçının. Son dakika provası çocuğu rahatlatmaz, aksine yanlış yapma korkusunu artırır. Bu süreyi sohbet etmeye ya da birlikte bir şeye bakmaya ayırın.
4. Odanın içinde neler olur?
Çocuğa odada ne göreceğini somut olarak anlatın. Bir kamera, birkaç masa, iki üç yetişkin. Belki ondan kameraya bakıp adını ve yaşını söylemesini isteyecekler. Belki bir şey göstermesini ya da bir soruya cevap vermesini.
Bazı seçmelerde veli odada kalır, bazılarında kapının hemen dışında bekler. Bunu ajansınızdan önceden öğrenin ve çocuğa açıkça söyleyin. Ben kapının hemen önünde olacağım, istediğin an bana gelebilirsin cümlesi birçok çocuğu rahatlatır. Bu söz gerçek olmalı. Seçme süresince binadan ayrılmayın, çocuğunuz nerede olduğunuzu bilsin.
Çocuğa şunu da söyleyin: odada istemediği bir şeyi yapmak zorunda değil. Rahatsız olursa durabilir, size gelebilir. Seçmeyi yöneten ekipler bu durumla sık karşılaşır ve çocuğu zorlamazlar.
5. Seçmeden sonra: sonucu beklemek
Çıktığınızda ilk sorunuz iyi yaptın mı? olmasın. Bunun yerine nasıldı, en çok ne hoşuna gitti? diye sorun. Çocuğun anlattığını dinleyin, değerlendirme yapmayın.
Seçmeyi küçük bir ritüelle kapatmak iyi gelir. Bir parkta oyun, sevdiği bir yemek. Bu, sonuçtan bağımsız bir kutlamadır. Çocuk seçmeye gitmiş olmayı başarı olarak görür.
Sonucun günler sürebileceğini, bazen de hiç haber gelmeyebileceğini kendinize hatırlatın. Bunu her gün çocuğun gündemine taşımayın. Haber gelmeden çocuğun aklında tutmasına gerek yok.
6. Haber olumsuz gelirse
Kısa ve sakin söyleyin: Bu sefer başka bir çocuğu seçmişler. Ardından baştan konuştuğunuz şeyi hatırlatın. Seçilmemek kötü yaptığı anlamına gelmiyordu. Başka çocuklarla karşılaştırmaktan ve keşke şöyle yapsaydın türünden yorumlardan uzak durun.
Bir sonraki seçmeye gitmek isteyip istemediğini çocuğa sorun. İsteksizse ara verin. Cast Ajans Yapım olarak velilere en çok önerdiğimiz şey de bu: çocuğun ilk seçmesi bir deneme ve tanışma fırsatıdır, ilk sonucu belirleyici saymayın.
Son bir not. Seçme, çocuğun kendisini gösterdiği bir buluşmadır; aklınıza takılan her konuyu ajansınıza danışın.
Konuyla ilgili diğer yazılar: Çocuk Oyuncular ve Sahne Korkusu ve Çocuk oyuncular için değerlendirme süreci nasıl?.
Ajans başvurusu başvuru formu üzerinden yapılır.
Sıkça sorulan sorular
Kaç yaşındaki bir çocuğa seçme süreci anlatılabilir?
Konuşabilen ve basit açıklamaları anlayabilen her çocuğa yaşına uygun dille anlatılabilir. Okul öncesi yaşta kısa ve somut cümleler yeterlidir. Daha büyük çocuklarla seçilmeme ihtimalini de daha açık konuşabilirsiniz.
Çocuğum seçme odasında ağlarsa ya da konuşmazsa ne yapmalıyım?
Sakin kalın ve çocuğu zorlamayın. Seçmeyi yöneten ekipten kısa bir ara isteyebilir, çocuk isterse yanına gidebilirsiniz. O gün devam etmek istemiyorsa seçmeyi bırakmak da doğru bir karardır.
Seçmeden sonra çocuğa ödül vermek doğru mu?
Sonuca bağlı olmadığı sürece küçük bir ritüel iyi gelir. Ödülü seçilmeye değil, gitmeye ve denemeye bağlayın. Böylece çocuk seçmeyi sonucuna göre değil, yaşadığı deneyime göre hatırlar.
